16 - در حيات و موت . 17 - در تنفّس . 18 - در نباتات « 1 » . براى مزيد اطلاع از كتب ارسطو در طبيعيّات و ترجمهء آنها به عربى بمآخذ ذيل رجوع شود : ابن النديم ، كتاب الفهرست ص 250 - 251 ؛ قفطى ، تاريخ الحكماء ص 34 - 48 ؛ ابن ابى اصيبعة ج 1 ص 67 - 69 . چون معنى لفظ طبيعت تطوّر يافته تحديد موضوع طبيعيّات يعنى اجسام و احوال اجسام ، قدرى دشوار است . تحقيق طبيعيّات يا فلسفهء طبيعت در زمان افلاطن و ارسطو شامل سه دسته امور و آثار بوده است : 1 - امور فلكى و آثار علوى ، 2 - امور و حادثه‌هاى زمينى ، 3 - امور حياتى . مذاهب مختلف در فلسفهء طبيعت از جنبه‌هاى مختلف تصوّر طبيعت ناشى مىشود و نيز از مسائلى كه اين جنبه‌ها بوجود مىآورد ، اين جنبه‌ها در هر عصر و زمان با حالت و چگونگى ميزان علم آن عصر و زمان بستگى

--> ( 1 ) - اين كتاب در عهد قديم از ميان رفته و اسكندر افروديسى گويد كه در نباتات جز كتاب ثئوفرستوس ( ثاؤفرسطس ) بدست نيست ؛ كتاب فعلى « در نباتات » كه از عربى بلاتينى و از لاتينى بيونانى ترجمه شده از ارسطو نيست و محتملست كه از نيكولاؤس ( نيقولاؤس ) دمشقى حكيم مشّائى معاصر اگوستوس امپراطور روم ( 63 ق م - 14 م ) باشد ، رش : رس ، ارسطو ( متن فرانسه ) ص 24 و نيز حاشيهء مربوط بصفحهء 36 س 4 قراضهء طبيعيات .